مرد سالاری و دخترک های بی گناه

از همان اوایلی که به همین محلمان خیابان "خیام" آمدیم مثل نو جوانی مان؛ اسمش را "محلّه میز" صداش می کنیم،حالاکه چندین دهه گذشته وقتی جائی صحبتی بشه می گویم "محلّه میز" همان بچه محل فارسی است که در سایر شهرستان ها فارس نشین می گویند. این "محلّه میز" یک بار مثبت در ذهنمان همیشه تداعی می کند. از اصناف جزء اش تا دکتر های عمومی اش و قهوه خانه و سنگگ و لواشی و غیره ،تقریبا فضائی دهه های خیلی قدیم را همیشه داشته و کم و بیش همسایه های تازه مان نیز بعد چندی به حال هوای سنتی اش خو می گیرند.ولی باید اذعان داشت که دیگر این "محلّه میز" شاید دیگر توان حفظ هویت سنتی اش نتواند حفظ کند با این همه ارتباطات و سایره خیلی مشکل خواهد بود برایش.ازهمان جوانی؛ بعد ورزش دو های خیابانی؛ نانی تازه می گرفتم و همین سر راه به قهوه خانه محل سری می زدم و همیشه دو چای تازه دمش برایم لذت بخش بود و بعد برگشت به خانه و دوش صبحانه... پشت میز اداره سر ساعت هفت . یه سه چهار دهه ای هست این برنامه اول صبحی مان. حالا چند سالی است که دیگر اداره چی به حساب نمی آیم،وقت بیشتری صبح ها در قهوه خانه می گذرانم ، یه نیم ساعتی..
امروز صبح وقتی واردش شدم و سلامی بلند که بله ما آمدیم،قهوچی مان وقتی اولین چائی را می گذاشت،شصتم خبردار شد که یه حرفی یا کاری دارد و منم با تکان سر، که متوچه اش شدم. اهالی قلیان از همان اول صبحی شروع می کنند اما من هیچ وقت مزه و لذت اش را ندیده ام ولی از قیافه اهل اش می توان فهمید که چه لذّتی دارند می برند.تازه چای اول را خورده بودم که اقا" غلام" مان با دوتا چای رسید و ظاهرا یکی را برای خودش آورده بود پهلویم نشست و بی مقدمه گفت فلانی پانصدی تومنی گیرئم، بعد ماهی پس اش می دهم تا حرف اش را تمام نکرده بود قولش را دادم که تا جند ساعتی می آورم نگرانش نباشد.ساعت 9 پیشش بودم و دادم ؛تا گرفت دفتر چه بیمه خدماتی اش را برداشت و رفت بدون خداحافظی. زیادی نگرانم کرد؛ظهری موقع برگشت از خیابان خواستم هم سری زده باشم و هم بی چای قهوه خانه نرفته باشم سر سفره نهار و اخبار سراسری.زیادی سر حال نبود و نمی خواستم بپرسم چه شه،خودش می گفت بهتر بود که تا مرا دید به سراغ ام آمد و تا خواست تشکّری کند مانع اش شدم و زیاد دلم می خواست از خودش بگوید که نگرانش بودم و گفت ،بعد اینکه با دوچای پهلویم نشسته بود،می دانستم دخترش طلاق گرفته بود و لی از باردار بودنش اطلاعی نداشتم ؛ظاهرا اقا هه یعد عروسی معتاد شده بود و دادگاه هم بدون هیچ عذری در قبال خواسته عروس خانم حکم طلاق را داده و با علم به اینکه عروس خانم باردار است و باید نفقه ای می داد که نداده و داماد بعد طلاق، در شهر بی در و پیگر گم و گور ؛ و عروس طلاق داده اش را به امان پدر زن راه کرده بود. امروز زایمانی داشت بیچاره دختره . و اقا "غلام" ما رفته بود بیمارستان برای ترخیص و حساب و کتاب.و عجیب اینکه حساب بیمارستان دولتی سر به فلک کشیده بود ،حساب شان با بیمه همگانی و تکمیلی و از این مزخرفات سی به هفتاد شده بود،یعنی هفتادر درصد سهم مریض و سی در صد سهم بیمه از هر نوع گند کاری شان. تزه تواین دو روزه خیلی از لوازم پزشگی را خود خانم اقا "غلام" از بیرون از بیمارستان تهیه کرده بودند.موقع برگشت به خونه؛ نه به فکر بیمه و گند کار ای و هزار گوفتی اش بودم و نه به فکر داماد معتاد فراری و نه به فکر بیچاره عروس نگونبخت؛فکر نوزاد دختری بودم که بعد ها باز در دور تسلسل در این جامعه نا مرد سالارما ،بکجا خواهید کشید بخت ،بر گشته اش.مگر غیر این هست که عصر ها خیابان هایمان پر است از خواهران و دختران ما، بلی تک تک ما،در این شهر درئن دشت به قول تورک ها مورد سوء رفتار کسانی هستند که خود پدر بدرستی نشناخته و نان و نمک اش نخورده اند. نانی که با فروش کوپن و ارزاق و هزار دوز کلک به خانه رود از قبل اش همچو بچه های پس می دهد ؛شاید عوام ام خوانید و یا خرافه پرست.
ولی معتقدم ساختار جامعه همان عادات و فرهنگی است که ما داریم و همیشه در عادات و فرهنگ مان؛ مال غیر حرام بود و مردم آزاری و مردم فروشی قبیح بود،ناموس محله از همان جوانکی که بزرگ شده بود در محل،از او پرسیده می شد و اصناف و کسبه آبروی محله بودند. حالا اگر ناموس از بجه محل و اصناف و کسبه محل پرسیده نمی شود مشکل همیشه خواهد ماند. درد ما مدرنیزیم نیست درد ما نه ماندن در فرهنگ زندگی خودمان است.
اگر در ویرایش و یا غلط چاپی مشکلی بود خودتان ببخشید که حوصله ام از این واقعه امروزی سر رفت.

فال حافظ

به قول بچه های بانک مرکزی،خرید سبد خانوار را از همان محلمان تهیه می کنیم باورم هست که باید مغازه های محل را تقویت کرد و نه جیب بازاری جماعت را؛اما بعضی مواقع از سر صدقه تبلیغات تلویزیونی تورکیه ای مجبوریم برای خرید اقلام تورک به "صفی بازار" تبریز برویم و از دوسه مغازه آنجا خرید کنیم.امروز صبح هوس کردم خودم بروم و تازه سیگار هم بایست می گرفتم که انواعش را همیشه دارند طرف های ظهر که از" انجمن کوجه سی" پیچیدم نا خود اگاه به عابرین و اصناف دوره گرد تماشا می کردم؛هجمه خانوار ها از هر سنی و صدای فروشندگان با صدای مخصوصشان اگر دقت داشته باشی و البته حوصله؛ خود عالمی دارد.خانم ها ی خانه دار و جوانان بیکار سرگردان و افرادی در سن من،همه و همه مثل صحنه بازار افغانی و یا پاکستانی جماعت هستند تا یک شهری با قدمت تبریز و جماعتی محافظه کار در خرید. بیشتر از همه؛ همین قیافه های نه چندان شاد آن ذوق سالهای قبلی تبریزی جماعت ها را ندارند،و مخصوصا در این اواخر مهاجرت بی رویه به مرکز ،چهره ای همراه با نوعی از هم پاشیدگی نه چندان زیبا را تداعی می کند و دل انسان خود به خود می گیرد.اقتصاد ناسالم و رشد بی رویه جماعت شهری و شهرستانی و از همه بد تر بیکاری و شغل های کاذب؛ رنج ات می دهد.نفسم داشت می گرفت نه از سنگینی خرید بلکه فشار جماعتی درگیر روزمره خود و چهره های خسته شان و حسی داشتم انگاری حساب جیب مردم را می شمردم و به راحتی می فهمیدم از رنجی که می کشند و تازه اگر کس دیگر مثل من هم بود و دقت می کرد شاید همان احساس مرا داشت.به نرده های پیادرو بازار تکیه کرده بودم و پسرک فال حافظی را داشتم نگاه می کردم.یک پرنده در قفس داشت بال بال می زد و خودش را می خواست از قفس پسره برهاند یه ظرف اب و یک بسته کاغذ تا شده؛ که حتما همان شعر های حافظ باید باشد.پسره بی امان داد می زد فال حافظ فال حافظ، عابرین بدون توچه می گذشتند و گاهی هم؛ قفس یک لگدی می خورد چون پسره روی جدول پیاده رو و قفس پرنده در جلو ،بیشتر جلو رفت آمد جماعت عاطل و باطلی چون منی را می گرفت. نگاهم روی همان قفس بود و پرنده و پسره کم سن و عجیب اینکه صدایش بم تر بود به هم سنی هایش نمی مانست لابد از بس طفلک داد زده بود،در لحظه ای متوجه دو دختر خانمی شدم که کوله پشتی در شانه هایشان و کیف پولی در دست یکی، داشت دنبال صد تومنی می گشت و در عین گشتن صحبتی آرام و تندی را داشت با دوست اش،به نظرم ناامید از پیدا کردند صد تومنی شد،گونه هایش گل انداخته بود و نگاه دزدانه ای هم به اطراف داشت و ترس حفیف اش را من می توانستم حس کنم؛آن قدر رفتارشان عجول بود که خودشان عین همان پرنده قفس شده بودند .مثل اینکه بار اول بود که فال حافظ می خریدند.دوست اش یک صد تومنی پاره و مچاله ای از ته کوله اش بیرون آورد و به پسره فال حافظی داد و او هم بی خیال دختر ها روی زانوش داشت با دست دیگرش صد تومنی مجاله را اطو می کرد و یکی از دخترها خم شد با احتیاط از نوک پرنده کاغذی را گرفت ،که همان فالشان بود و گوئی دو نفره یک فال گرفته و نیت کرده بودند . یک مر تبه سکوت همه جا را گرفت قکر کردم همان مریضی که در گوشهایم هست که از باد کوه های که می روم پرده گوش هایم حساس شده اند این روز ها؛ دیگر من هیچ صدای را نمی شنیدم انگاری بازار لحظاتی ارام شده بود.فقط دخترا باهم پچ پچ می کردند و پسره همچنان صد تومنی را روی زانو داشت اطو می کرد تا صاف اش کند،و بچه ها به سختی داشتن شعر های حافظ را می خواندند و گونه هایشان سرخ تر هم شده بود و پسره بی خیال صد تومنی را پیش بقیه گذاشت و یک پایش را دراز کرد شاید خسته شده بود از چمپاتمه نشتن روی جدول پیادرو ؛و مثل اینکه دخترها دیگر به آخر های غزل رسیده بودند و لبخند زیبائی روی چهره شان سرخی گونه هایشان بیشتر و بیشتر کرده بود به نظرم حافظ زیاد دل خورشان نکرده بود و عجیب اینکه همچنان سکوتی سر بازار را گرفته بود و من زیادی از این همه سکوت نگران شدم مثل اینکه چیزی در درونم خالی می شود که قلبم باشد. در یک آن پنچ شش مرد میان سال و قوی هیکل از ماشین سّد معبر شهرداری بیرون پریدند و پسره را با قفس پرنده به داخل وانت انداختند و وقتی قفس بار دیگر از روی سر بار های دیگر سد معبری افتاد دوبار به گوشه وانت پرتاب کردند و در همان لحظه دختر ها را دیدم که در میان جمع مردم غیب شان زد و کاغذ فال مچاله شده بجه ها را باد به گوشه پیادرو برده بود.من خیلی آرام کاغذ فال را گرفتم دستم اوّلش در خیال بودم نخوانم و داشتم با خودم کلنجار می رفتم ؛دلم راضی نمی شد بخوانم یک حیای ساده ای داشت رنجم می داد فکر می کردم این همان فال و آینده آن دوختر باید باشد چرا باید من بخوانم که در همین حال متوچه این همه ساکت بودن محیط شدم،و اینکه دوره گرد ها و حراجی ها تا متوچه مامورین سّد معبر شهرداری می شوند مثل اب به زمین شوره زار می روند و هر یکی گوشه کناری خودشان را مخفی می کنند و فقط کسانی دست گبر می شوند که سرشان مثل این طفلک فال حافظی مشغول باشند. چند قدمی آمدم و یک حس عجیب در دست هایم مرا وا می داشت که بدانم فال شعر آن دو دختر جوان و گونه های گل انداخته و ترس خفیف و آن صد تومنی پاره و قرض گرفتن یکی از دیگری؛همه و همه خواندن فال آن دو کبوتر بچه زیبا و کم سن را بدانم به دیوار تکیه کردم و کاغذ را باز کردم.

خرم آن روز کز این منزل ویران بروم راحت جان طلبم و از پی جانان بروم
گر چه دانم که به جایی نبرد راه غریب من به بوی سر آن زلف پریشان بروم
دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت رخت بربندم و تا ملک سلیمان بروم
چون صبا با تن بیمار و دل بی‌طاقت به هواداری آن سرو خرامان بروم
در ره او چو قلم گر به سرم باید رفت با دل زخم کش و دیده گریان بروم
نذر کردم گر از این غم به درآیم روزی تا در میکده شادان و غزل خوان بروم
به هواداری او ذره صفت رقص کنان تا لب چشمه خورشید درخشان بروم
تازیان را غم احوال گران باران نیست پارسایان مددی تا خوش و آسان بروم
ور چو حافظ ز بیابان نبرم ره بیرون همره کوکبه آصف دوران بروم

به فکرم رسید که گونه هایم خیس شده ،رو به دیوار کردم و به یاد آن دو کبوتر با صورت سرخ گونه و حیای خفیف دخترانه شان و به پسرک فال حافظی و پرنده هراسان در کف وانت شهردای و پنچ شش مامور شهرداری با قهقهه هایشان های های گریستم و عجیب اینکه نه کسی مرا در روی نرده پیادور دیده بود و نه مامورین شهرداری را با آن هیبت لمپنی شان و نه گریه های بی امانم را. ولی من همه را دیدم بجز گم شدن دو دخترک ترسان را و حتی صد تومنی اطو کرده آن پسره فال حافظی روی زانویش را.در راه خانه به آن پرنده هراسان و قفس له شده و دویدن پسره پشت وانت شهردای سد معبر ، برای پرنده اش و گونه های گل انداخته دختر ها و شعری که تنها فعل "بروم" برایشان جالب بود

رویای صادقانه

"رویای صادقانه" اسم حکایه های نامفهومی است که انسان ها گاهی در خواب می بینند و بعضی باور دارند و بعضی نه،نمی توان گفت کدام گزینه راست تر است اما برداشت ها تا جه باشد.دیروز بود، که عصری همین طوری داشتم کتاب رومانی را پشت میز تحریرم می خواندم و احساس خستگی چشم هایم ؛مرا واداشت کمی ساکت و بدون حرکت و کتابم در دست لحظاتی خوابم برد ،و هیچ هم دلم نمی خواست درست و حسابی بخوابم ولی گویا به قولی همین بی حواس، خوابم  برده بود و خود را در خواب و بیداری حس می کردم. رفیق عزیزی دارم که دیدارش همیشه برایم خوش آینداست و هم صحبتی اش برایم ارزش مند.در کناره پنچره دیدم و کتابی هم در دست داشت و بیشتر به جزوه می مانست ؛ و برایم دست تکان داد و من هم از پشت میز چه شادمانه مثل کودکی که عروسک اش را نشان دهند بلند شدم و پنجره را برای آمدن اش گشودم . عجیب این که خنده لبان دوستم محو شد و با دست به علامت خدا حافظی از کنار پنجره رفت و عحیب تر اینکه هر چه قدر به نامش خواندم نشنید و هم حدسم بود که اصلا صدای در گلویم به فریاد است و خود نیز نمی شنوم مثل انسان های مسخ شده نه او مرا شنید و نه صدای من از گلویم بیرون آمد.لحظاتی بودیم در هیاهوی شهر و جلو پبچره و من چه  غریبانه بودم؛ هیج جارا نمی شناختم و حتی اطاقم را .گوئی در جای دیگری غیر اطاقم هستم چون محل کتاب خانه  اصلا پنجره ای به خیابان ندارد و آن دست های آشنا و تکانش مرا به خود می خواند و من اصلا نمی تواستم دنبالش بروم به نظرم در شهر غریبی مانده ام ؛ و کسی مرا نمی شناخت و صدایم اصلا در گلو ماند و عزیزم... وقتی که از من دور می شد بدون اینکه مرا ببیند همان از پست سر دستی تکان می داد که بیشتر به خدا حافظی می مانست تا سلام ... .خیلی حال غریبی بود هم اطاق و هم شهر خیلی غریبانه تر .صدای آرام مرا این این رویای عجیب  بیرون آورد و لیوان قهوه را داشت روی میز تحریر می گذاشت با چند بیسگویت... "حسن" :اگر خوابت می اید رختخوابت آماده است چرا جای خود نمی خوابی باز پشت گردنت و کمرت  درد می گیرد.
 با داهان خشک ؛ سیگاری روشن کردم و به فکر رفتم هر چه قدر خواستم به ریز بیاد بیاورم میسر نشد و خودم  خواستم ؛" رویای صادقانه اش" ندانم چون انتظار دیدارم دوستم را
ندشتم.اما چرا مرا در آن هیاهو نشناخت و صدایم در گلو ماند... و کنار پنچره خیابان نمی توانست در موقعیت حقیقی اش  راست باشد ولی  رفیقم که دوستی ام با او خیلی صادقانه است و دوری اش را نفهمیدم.نباید رنجیده خاطر باشد چون اولش برایم دست تکان می داد و وقتی من پنچره اطاق را باز کردم برایش دور شد و خنده در لبانش محو." رویای من صادقانه بود" من که هم فکر نمی کنم چون قراری نداشتیم؛ برای دیدن هم .ولی من کنار پنچره حس اش کردم . حتی بوی عطرش را.